Bia luôn là thức uống mang đến cảm giác sảng khoái và là món "ruột" không thể thiếu trong mọi cuộc vui, tụ họp bạn bè. Tuy nhiên, ít ai biết rằng để làm ra một ly bia mát lạnh ngon lành thì quá trình nấu ủ không chỉ đòi hỏi sự tỉ mỉ mà còn phải tuân theo các quy tắc cực kỳ nghiêm ngặt. Hãy cùng Rượu Tốt khám phá quy trình sản xuất bia sẽ diễn ra như thế nào nhé!
Trong quy trình sản xuất bia, các nhà sản xuất thường dùng bốn nguyên liệu cơ bản như: nước, malt, hoa bia và men bia. Mỗi thành phần lại quyết định một phần quan trọng trong bia, không thừa cũng không thiếu
Nước là thành phần chiếm tỷ lệ lớn trong quy trình sản xuất bia, vì vậy chất lượng nước ảnh hưởng trực tiếp đến mùi vị cuối cùng. Trong sản xuất bia, nước giống như “phần nền” giúp malt, hoa bia và men hòa quyện với nhau.
Malt là nguyên liệu tạo đường cho quá trình lên men. Nếu bạn thấy ly bia của mình có màu vàng nhạt, nâu hổ phách hay đen sẫm, thì malt chính là một trong những thành phần tạo nên màu sắc ấy. Malt thực chất là lúa mạch đã được cho nảy mầm rồi đem sấy khô. Khi được nghiền và nấu với nước nóng, malt sẽ giải phóng tinh bột, sau đó chuyển thành đường để men sử dụng ở giai đoạn lên men.
Hoa bia thường được thêm vào trong công đoạn đun sôi dịch nha. Đây là nguyên liệu giúp bia có vị đắng nhẹ, mùi thơm đặc trưng và cân bằng lại vị ngọt từ malt. Tùy thời điểm cho hoa bia vào nồi nấu, bia có thể thiên về vị đắng rõ hơn hoặc giữ được hương thơm nổi bật hơn.
Men bia xuất hiện sau khi dịch nha đã được đun sôi và làm lạnh. Đây là nguyên liệu khởi động quá trình lên men, biến lượng đường từ malt thành cồn và khí CO₂. Nhờ men bia, phần nước đường ban đầu mới thực sự trở thành bia có độ cồn, bọt khí và hương vị hoàn chỉnh.
Xem thêm: https://ruoutot.net/danh-muc/bia-nhap-khau.
Sau phần nguyên liệu, hãy cùng đi vào 8 công đoạn chính trong quy trình sản xuất bia để xem malt, hoa bia và men bia lần lượt được xử lý như thế nào trong quá trình tạo ra bia thành phẩm:
Công đoạn đầu tiên là nghiền malt. Hạt malt được đưa qua máy nghiền để làm vỡ phần hạt, giúp tinh bột bên trong dễ tiếp xúc với nước hơn khi nấu. Malt không nên bị nghiền quá mịn như bột, vì phần vỏ trấu vẫn cần được giữ tương đối nguyên vẹn để hỗ trợ quá trình lọc dịch nha sau đó.
Nếu nghiền quá thô, tinh bột trong malt khó được chiết xuất hết. Ngược lại, nếu nghiền quá mịn, hỗn hợp có thể bị bí khi lọc. Vì vậy, mục tiêu của công đoạn này là làm malt nhỏ vừa đủ để lấy được lượng chất cần thiết, nhưng vẫn giữ cấu trúc phù hợp cho các bước tiếp theo.
Sau khi nghiền, malt được trộn với nước nóng để bắt đầu quá trình nấu. Ở công đoạn này, tinh bột trong malt sẽ dần được chuyển hóa thành đường có thể lên men. Trong sản xuất bia, nhiệt độ nấu malt thường nằm trong khoảng 62-72 độ C, tùy theo công thức và phong cách bia mà nhà sản xuất muốn tạo ra.
Có thể hiểu đơn giản, đây là bước nhà sản xuất “lấy chất” từ hạt malt. Lượng đường thu được sẽ trở thành nguồn thức ăn cho men bia ở giai đoạn lên men. Vì vậy, công đoạn nấu malt ảnh hưởng khá nhiều đến độ cồn, độ đậm và cảm giác đầy đặn của bia sau này.
Khi quá trình nấu hoàn tất, hỗn hợp malt và nước sẽ được đưa sang bước lọc. Phần bã malt được giữ lại, còn phần chất lỏng thu được gọi là dịch nha. Dịch nha có thể hiểu là phần “nước đường” đã được chiết xuất từ malt, chứa đường, màu sắc và một phần hương vị ban đầu của bia. Sau bước này, nhà sản xuất sẽ có phần dịch nền để tiếp tục tạo vị và hương cho bia.
Sau khi lọc, dịch nha được đưa vào nồi đun sôi và thêm hoa bia. Thời gian đun sôi thường kéo dài khoảng 60-90 phút. Bước này giúp dừng hoạt động của enzyme, làm ổn định dịch nha, đồng thời chiết xuất vị đắng và hương thơm từ hoa bia.
Hoa bia có thể được thêm vào ở nhiều thời điểm khác nhau. Nếu cho vào sớm, bia thường có vị đắng rõ hơn. Nếu cho vào muộn, hương thơm sẽ được giữ lại nhiều hơn trong thành phẩm. Sự điều chỉnh nhỏ này tạo ra khác biệt lớn giữa các dòng bia, từ loại nhẹ nhàng dễ uống đến những dòng đậm mùi hoa bia hơn.
Xem thêm: Báo Giá 12 Loại Bia Ngon Nhất Thế Giới 2025
Sau khi đun sôi, dịch nha đang ở nhiệt độ rất cao nên chưa thể cho men vào ngay. Nhà sản xuất cần làm lạnh dịch nha xuống mức phù hợp để men có thể hoạt động. Nếu dịch còn quá nóng, men có thể bị yếu, hoạt động sai lệch hoặc chết, khiến cả mẻ bia bị ảnh hưởng.
Trong sản xuất hiện đại, dịch nha thường được làm lạnh bằng thiết bị trao đổi nhiệt dạng tấm. Thiết bị này giúp làm mát nhanh, vệ sinh hơn và hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn. Sau khi làm lạnh, dịch nha cũng có thể được bổ sung oxy để chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn lên men.
Khi dịch nha đã đạt nhiệt độ phù hợp, men bia được đưa vào bồn lên men. Đây là lúc men bắt đầu chuyển hóa đường thành cồn và khí CO2, biến dịch nha thành bia non. Với bia ale, nhiệt độ khi cho men thường khoảng 15-18 độ C; còn với bia lager, mức nhiệt thường thấp hơn, khoảng 7-12 độ C.
Trong quá trình lên men, men không chỉ tạo cồn và gas mà còn góp phần hình thành nhiều hương vị đặc trưng cho bia. Thời gian lên men chính có thể được rút ngắn còn khoảng 2-4 ngày với ale và 7-10 ngày với lager, tùy chủng men, công thức và thiết bị của từng nhà máy.
Sau khi lên men chính, bia non thường chưa được đóng gói ngay. Bia sẽ được chuyển sang giai đoạn ủ chín hoặc làm ổn định hương vị. Đây là lúc những mùi vị còn gắt được làm dịu bớt, giúp bia hài hòa và dễ uống hơn.
Khi bia đã đạt chất lượng mong muốn, sản phẩm sẽ được đưa sang khâu đóng gói. Bia có thể được đóng vào chai, lon hoặc keg tùy mục đích phân phối. Ở các nhà máy hiện đại, bia thường được hạn chế tiếp xúc với oxy trong quá trình đóng gói, vì oxy có thể làm bia nhanh xuống hương vị.
Một số loại bia đóng chai hoặc lon cũng có thể được thanh trùng để ổn định chất lượng trước khi bán ra thị trường. Trước khi xuất xưởng, bia thường được kiểm tra lại về màu sắc, hương vị, độ cồn, độ bọt và độ ổn định. Nhờ vậy, khi đến tay người uống, mỗi lon bia hay chai bia vẫn giữ được chất lượng đúng như nhà sản xuất mong muốn.
Đừng quên theo dõi Rượu Tốt để cập nhật thêm nhiều kiến thức dễ hiểu và hữu ích về bia nhé!
