Nếu lúa gạo từng là thước đo duy nhất cho sự giàu có và quyền lực tại Nhật Bản thời phong kiến, thì có một vùng đất đã đi ngược lại quy luật đó để trở nên trù phú nhờ một thứ quả chua: Quả mơ. Đó chính là vùng Kishu (ngày nay là tỉnh Wakayama) – thủ phủ của những quả mơ thượng hạng, nơi khai sinh ra ngành công nghiệp rượu mơ (Umeshu) tỷ yên lừng danh thế giới.
Vào thế kỷ 17 (thời kỳ Edo), Kishu là một trong những vùng đất nghèo khó và khắc nghiệt nhất nước Nhật. Địa hình nơi đây chủ yếu là đồi núi dốc đứng, đất đai khô cằn toàn sỏi đá. Việc trồng lúa gạo gần như là bất khả thi, đẩy người dân vào cảnh đói nghèo dai dẳng từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Bước ngoặt thay đổi số phận xảy ra khi Lãnh chúa Ando Naotsugu phát hiện ra một điều kỳ diệu: Những cây mơ xanh dại vẫn sinh trưởng mạnh mẽ, bám rễ sâu vào vách đá dốc và chống chịu được thời tiết khắc nghiệt. Ngay lập tức, ông ra một sắc lệnh lịch sử: Miễn toàn bộ thuế cho bất kỳ người dân nào chịu khai hoang đất dốc để trồng mơ.
Chính sách thông thoáng này đã biến những sườn núi cằn cỗi nhanh chóng phủ kín bởi những thung lũng hoa mơ trắng xóa vào mùa xuân. Khi hè sang, chúng cho ra đời hàng vạn tấn "vàng xanh", chính thức cứu sống và nuôi dưỡng cả vùng đất này suốt hơn 300 năm qua.
Qua hàng trăm năm lai tạo tự nhiên, Kishu đã cho ra đời giống mơ huyền thoại Nanko-ume – loại mơ thượng hạng nhất Nhật Bản với hai đặc điểm độc nhất vô nhị:
Nhờ chất lượng vượt trội, hiện nay riêng vùng đất này đã đóng góp tới gần 70% sản lượng mơ chất lượng cao cho toàn nước Nhật.
Ban đầu, người dân Kishu chỉ ngâm mơ với rượu và đường phèn để làm thuốc sưởi ấm mùa đông và giải nhiệt mùa hè. Nhận thấy chất lượng mơ Kishu vượt trội hoàn toàn, các thương hiệu rượu lớn nhất Nhật Bản (như Choya) đã đặt nhà máy và ký kết thu mua độc quyền với các nông trại 300 năm tuổi tại đây.
Sự kết hợp này đã biến rượu mơ ngâm từ mơ Nanko vùng Kishu thành mặt hàng xuất khẩu xa xỉ, mang văn hóa Nhật Bản ra toàn cầu. Ngành công nghiệp này đã nuôi sống hàng vạn gia đình nông dân nơi đây qua nhiều thế hệ "cha truyền con nối".
Ở Kishu, nhịp sống của con người hoàn toàn nương theo vòng đời của cây mơ. Tháng 2, cả vùng đất đắm chìm trong sắc trắng của hoa mơ nở; tháng 6 là mùa thu hoạch quả chín bận rộn; thời gian còn lại trong năm được dành để ủ rượu và làm mơ muối (Umeboshi).
Điểm khiến thế giới ngưỡng mộ nhất chính là ý thức bảo tồn di sản của nông dân Kishu. Những gia đình tại đây sở hữu những gốc mơ cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Thay vì hái xanh bằng gậy hay máy móc làm tổn thương cây, họ chăng những tấm lưới lớn dưới gốc và kiên nhẫn đợi quả mơ chín hoàn toàn, tự rụng xuống. Cách làm thủ công này giúp quả mơ giữ được vẹn nguyên lượng mật ngọt, độ mọng nước và cấu trúc thịt quả đạt trạng thái hoàn hảo nhất trước khi đem đi làm rượu.
Thế giới rượu ngoại còn ẩn chứa hàng nghìn câu chuyện ly kỳ tương tự như quả mơ Nanko vùng Kishu. Nếu bạn là người không chỉ muốn uống mà còn muốn thấu hiểu cốt cách của từng loại rượu, hãy thử ghé qua Rượu Tốt để tìm kiếm những góc nhìn văn hóa mới mẻ và chuẩn xác.
