Armagnac được xem là loại brandy lâu đời nhất của Pháp với lịch sử hơn 700 năm, trong khi Cognac chỉ thực sự phát triển mạnh từ thế kỷ XVII. Thế nhưng, khi nhắc đến brandy Pháp, hầu hết mọi người đều nghĩ ngay đến Cognac thay vì Armagnac. Điều gì đã tạo nên sự khác biệt này?
Mặc dù đều là brandy được sản xuất từ rượu vang và đều mang chứng nhận AOC của Pháp, Armagnac và Cognac lại có nguồn gốc phát triển hoàn toàn khác nhau.
Armagnac được sản xuất tại vùng Gascony, thuộc Tây Nam nước Pháp. Đây là khu vực nổi tiếng với những cánh đồng nho, rừng sồi và truyền thống ẩm thực lâu đời.
Theo các tài liệu lịch sử, Armagnac được nhắc đến lần đầu tiên vào năm 1310 trong tác phẩm của Vital du Four, một tu sĩ dòng Phanxicô và cũng là học giả nổi tiếng thời bấy giờ. Ông mô tả một loại rượu chưng cất có khoảng 40 công dụng khác nhau, từ hỗ trợ tiêu hóa, bảo quản thực phẩm đến cải thiện sức khỏe. Đây được xem là tài liệu cổ nhất ghi chép về Armagnac.
Đến năm 1936, Armagnac chính thức được cấp chứng nhận AOC và trở thành một trong những loại rượu mạnh được bảo hộ nguồn gốc đầu tiên của Pháp.
Ngày nay, vùng Armagnac được chia thành ba tiểu vùng sản xuất:
Cognac được sản xuất tại vùng Charente, phía Tây nước Pháp. Không giống Armagnac, Cognac ra đời gắn liền với hoạt động thương mại hàng hải.
Vào thế kỷ XVI, các thương nhân Hà Lan nhập khẩu rất nhiều rượu vang từ vùng Charente. Tuy nhiên, rượu vang thường bị hỏng trong những chuyến hải trình kéo dài nhiều tháng. Để giải quyết vấn đề này, họ khuyến khích người dân địa phương chưng cất rượu vang trước khi vận chuyển. Sau khi đến nơi, rượu có thể được pha thêm nước để sử dụng.
Đến khoảng thế kỷ XVII, người dân Charente phát triển kỹ thuật chưng cất hai lần bằng nồi đồng Charentais, tạo ra loại eau-de-vie có chất lượng cao hơn và phù hợp để ủ lâu trong thùng gỗ sồi. Chính kỹ thuật này đã đặt nền móng cho Cognac hiện đại.
Hiện nay Cognac được chia thành sáu vùng trồng nho (Crus): Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois và Bois Ordinaires. Trong đó, Grande Champagne được đánh giá là vùng có tiềm năng tạo ra những loại Cognac lâu năm và tinh tế nhất.
Mặc dù có lịch sử lâu đời hơn, Armagnac chưa bao giờ đạt được sức ảnh hưởng toàn cầu như Cognac. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến điều này.
Đây được xem là yếu tố quan trọng nhất. Vùng Cognac nằm gần các cảng biển lớn như La Rochelle và Bordeaux, giúp việc xuất khẩu sang Anh, Hà Lan và các nước Bắc Âu trở nên thuận tiện ngay từ thế kỷ XVII.
Ngược lại, Armagnac nằm sâu trong nội địa Gascony. Trước khi hệ thống đường sắt phát triển, việc vận chuyển bằng đường bộ rất khó khăn và tốn kém, khiến sản lượng xuất khẩu bị hạn chế. Có thể nói, vị trí địa lý đã tạo cho Cognac lợi thế thương mại mà Armagnac không có.
Trong nhiều thế kỷ, các thương nhân Hà Lan và Anh là những khách hàng lớn nhất của vùng Cognac. Họ đầu tư mạnh vào hoạt động xuất khẩu, đồng thời góp phần hoàn thiện kỹ thuật chưng cất hai lần và hệ thống phân phối quốc tế.
Armagnac chủ yếu phục vụ thị trường nội địa và các vùng lân cận nên không có cơ hội mở rộng quy mô tương tự.
Từ thế kỷ XVIII, hàng loạt nhà Cognac lớn như Martell (1715), Rémy Martin (1724), Hennessy (1765) hay Courvoisier (1828) đã đầu tư vào xuất khẩu và xây dựng thương hiệu.
Nhờ nguồn lực tài chính mạnh cùng mạng lưới phân phối rộng khắp, Cognac nhanh chóng trở thành biểu tượng của rượu mạnh cao cấp. Trong khi đó, phần lớn Armagnac vẫn được sản xuất bởi các nhà làm rượu gia đình với quy mô nhỏ.
Ngày nay, sản lượng Armagnac chỉ bằng khoảng 5–10% sản lượng Cognac mỗi năm, cho thấy sự chênh lệch rất lớn về quy mô sản xuất.
Trong thế kỷ XX và XXI, Cognac liên tục xuất hiện trong các bộ phim Hollywood, sự kiện quốc tế và đặc biệt là văn hóa hip-hop tại Mỹ.
Các thương hiệu như Hennessy hay Rémy Martin được nhiều nghệ sĩ nổi tiếng nhắc đến trong các ca khúc, góp phần đưa Cognac trở thành biểu tượng của sự sang trọng và thành đạt.
Ngược lại, Armagnac gần như không đầu tư mạnh vào marketing toàn cầu mà vẫn giữ hình ảnh truyền thống, tập trung vào chất lượng và sản lượng nhỏ.
Nhờ kỹ thuật chưng cất hai lần và nghệ thuật pha trộn, Cognac thường mang hương vị mềm mại, cân bằng và dễ thưởng thức, ngay cả với người mới.
Trong khi đó, Armagnac giữ lại nhiều hợp chất thơm sau quá trình chưng cất một lần nên có phong cách đậm đà, nhiều tầng hương và đôi khi mạnh mẽ hơn. Chính cá tính này khiến Armagnac được giới sành rượu đánh giá cao nhưng lại khó tiếp cận với người mới.
Đừng quên theo dõi trang tin tức của cửa hàng Rượu Tốt để cập nhật thêm những kiến thức thú vị khác!
