Lịch sử rượu rum bắt nguồn từ những đồn điền mía ở Caribbean, nơi mật mía từng được tận dụng để tạo ra những mẻ rượu đầu tiên. Trải qua nhiều thế kỷ, rum gắn liền với thương mại Đại Tây Dương, cướp biển, Hải quân Hoàng gia Anh và cả những thay đổi trong văn hóa thưởng thức rượu hiện đại. Vậy rượu rum ra đời như thế nào và vì sao nó trở thành biểu tượng của biển cả?
Để hiểu rõ nguồn gốc của rượu rum, trước hết cần quay lại thời điểm cây mía vượt Đại Tây Dương và trở thành cây trồng quan trọng tại các thuộc địa châu Mỹ. Thực tế, mía không phải là cây bản địa của vùng Caribbean. Nó có nguồn gốc xa hơn từ khu vực New Guinea và Thái Bình Dương, sau đó mới lan sang châu Á, Ấn Độ và nhiều khu vực khác. Khi Christopher Columbus đưa mía đến Tân Thế Giới trong chuyến đi năm 1493, ông đã góp phần mở đường cho sự phát triển của các đồn điền mía tại Caribbean.
Tại các đồn điền này, quá trình sản xuất đường sẽ tạo ra mật mía, chính là phần còn lại sau khi đường kết tinh từ nước mía. Ban đầu, mật mía chỉ là phụ phẩm của ngành đường, nhưng người ta phát hiện nó có thể được lên men và chưng cất thành rượu. Từ chính phụ phẩm này, những dạng rum đầu tiên dần ra đời. Trong đó, Barbados thường được xem là một trong những cái nôi quan trọng nhất của rum, với các ghi chép về rum xuất hiện tại đây vào khoảng giữa thế kỷ 17.
Xem thêm: Rượu Rum Có Vị Gì Mà Được Yêu Thích Trên Toàn Thế Giới?
Vào thế kỷ 17 và 18, rượu rum trở thành một phần trong hệ thống thương mại Đại Tây Dương, đặc biệt là chuỗi trao đổi thường được gọi là “Tam giác mậu dịch”. Trong hệ thống ấy, người châu Phi bị bắt làm nô lệ và bị đưa sang các đồn điền ở Caribbean, nơi họ bị ép lao động trong ngành mía đường. Từ những đồn điền này, mật mía được vận chuyển đến New England để chưng cất thành rum. Sau đó, rum lại được đưa sang châu Phi để trao đổi lấy thêm người bị nô lệ hóa.
Vì vậy, rum không chỉ là một loại đồ uống, mà còn là hàng hóa gắn với một trong những chương đen tối nhất của lịch sử nhân loại. Nó hiện diện trong mạng lưới kinh tế thuộc địa, nơi đường, mật mía, rượu và sức lao động bị cưỡng bức liên kết chặt chẽ với nhau. Rum có giá trị thương mại cao, đến mức từng được một số thương nhân sử dụng như một phương tiện trao đổi, tương tự tiền tệ.
Chúng ta đã không còn quá xa lạ với hình ảnh những tên cướp biển trên tay cầm chai rượu rum oanh tạc cả vùng biển. Người ta còn bông đùa dí dỏm rằng cướp biển vùng Caribbean chính là “gương mặt thương hiệu” của rượu rum. Thực tế, hình ảnh cướp biển và những chai rum luôn song hành trong văn hóa đại chúng từ trước đến nay. Thời bấy giờ, Caribbean vừa là trung tâm sản xuất đường và rum sầm uất, vừa là vùng biển đầy rẫy tàu buôn, cảng thuộc địa, tư nhân vũ trang và cướp biển. Trong một thế giới đầy biến động như vậy, rum nổi lên là một loại rượu mạnh, dễ vận chuyển, giữ được lâu hơn nhiều loại đồ uống khác và rất phổ biến trong đời sống hàng hải.
Đối với các thủy thủ và những người phải lênh đênh trên biển dài ngày, đồ uống có cồn không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí. Nước ngọt tích trữ trên tàu có thể nhanh chóng bị giảm chất lượng, còn bia lại rất dễ hỏng trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Khi ấy rượu rum với nồng độ cao và khả năng bảo quản tốt hơn, trở thành lựa chọn phù hợp hơn hẳn trên các chuyến đi xa. Từ bối cảnh thực tế ấy, hình ảnh chai rum cứ thế dần gắn liền với thế giới của boong tàu, cảng biển, những cuộc phiêu lưu hải trình và cả các truyền thuyết về cướp biển.
Với lợi thế giữ được lâu hơn trên biển, rum bắt đầu được bán cho Hải quân Anh giúp tạo thêm nguồn doanh thu, đồng thời sự hiện diện của tàu chiến Anh cũng góp phần răn đe cướp biển, khiến các vùng cảng và tuyến hàng hải trở nên an toàn hơn. Từ đó, rum dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống trên tàu chiến Anh.
Đến năm 1740, Phó Đô đốc Edward Vernon ra lệnh pha loãng khẩu phần rum của thủy thủ với nước nhằm hạn chế tình trạng say xỉn và các vấn đề kỷ luật. Về sau, nước chanh được trộn với khẩu phần rum để thủy thủ dễ uống hơn và góp phần chống lại bệnh scurvy, căn bệnh nguy hiểm do thiếu vitamin C. Truyền thống phát rum cho thủy thủ Anh kéo dài hàng thế kỷ, cho đến khi chính thức chấm dứt vào ngày 31 tháng 7 năm 1970. Ngày nay được gọi là “Black Tot Day”, đánh dấu khoảnh khắc rum rời khỏi vai trò khẩu phần hằng ngày trên tàu chiến.
Trước khi có cái tên “rum” tinh tế như bây giờ, lịch sử rượu rum từng trải qua nhiều cái tên sơ khai. Vậy phiên bản trước của rượu rum được gọi là gì?
Bên cạnh đó còn những cái tên khác như Brum, Arôme, rummage, Roemer hoặc rummer... Dù nguồn gốc tên gọi “rum” vẫn còn nhiều tranh luận, nhưng sự mơ hồ đó lại khiến loại rượu này thêm phần cuốn hút. Bởi cũng như lịch sử của nó, cái tên “rum” không thuộc về một vùng đất hay một ngôn ngữ duy nhất, mà là kết quả của những cuộc gặp gỡ, va chạm và dịch chuyển không ngừng trên biển cả.
Trong tương lai, rượu rum vẫn sẽ giữ vị trí quen thuộc trong đời sống thưởng thức rượu nhờ tính linh hoạt của nó. Với các quán bar và bartender, rum vẫn là nguyên liệu khó có thể thiếu trong nhiều dòng cocktail nhiệt đới, dễ kết hợp với trái cây, soda, nước ép hoặc gia vị. Với người uống phổ thông, rum hấp dẫn vì dễ tiếp cận, dễ pha và phù hợp với những buổi tiệc, gặp gỡ bạn bè.
Bên cạnh đó, các dòng rượu rum đậm màu và rum ủ lâu năm cũng ngày càng được chú ý bởi những người thích uống nguyên chất, chậm rãi cảm nhận hương gỗ, caramel, vani và vị ngọt ấm đặc trưng. Vì vậy, rum sẽ không chỉ tồn tại như một loại rượu pha chế, mà còn tiếp tục phát triển như một thức uống để thưởng thức và sưu tầm.
Đừng quên ghé Rượu Tốt thường xuyên để bỏ túi thêm nhiều kiến thức hay ho về rượu mạnh nhé!
